maandag 9 oktober 2017

Verslag leesgroep 4 oktober: De oude koning in zijn rijk / Arno Geiger



Door tijdsgebrek (hoe is het mogelijk als een mens met pensioen is ?!) en een hectisch einde van deze week, heb ik niet veel aan mijn verslag kunnen schaven, niettegenstaande de meesten onder ons precies door Arno’s prachtige manier van schrijven bekoord werden, omdat de roman als ‘ een stilistisch puntgave leidraad voor de omgang met dementie’ ervaren werd.(De verwoording –cursief weergegeven- vond ik in meerdere recensies.)
Een eerste opmerking betrof het feit dat ‘Gestameld liedboek’ van Erwin Mortier ,dat eveneens in 2011 verscheen, niet alleen qua thematiek verwant is, maar ook qua stijl en zelfs visueel gelijkenissen vertoont. Wellicht puur toeval. Er zijn trouwens een hele resem romans rond het thema dementie verschenen.

In de bespreking kwam eerst de titel ter sprake : goede titel ? De meningen waren verdeeld – de originele Duitse titel is misschien beter : slaagt het hoofdpersonage August er soms niet in, om als een soort koning tot op het einde een soort ‘macht’ uit te oefenen in zijn rijk, om te verdoezelen dat er iets scheelt ? Volgens sommigen kon ‘zijn rijk’ ook op zijn geheel eigen wereld slaan.
Een ander item in de bespreking ging over het taalgebruik van Geiger (cfr. allusie in de inleiding) : de taal blijft poĆ«tisch, ook doorheen de aftakeling : verdienste van de auteur, die heel lang over het schrijven van het verhaal gedaan heeft of toch een weergave  van de taal van zijn vader-flarden gesprek of zaken die hij uit die vellen uit de garage gehaald heeft ? Wellicht was August een autodidact die zich door zijn job als gemeentesecretaris een zeker taalgebruik eigen gemaakt heeft. Hij slaagde er zelfs nog in zijn Slovaakse verzorgster tijdens zijn aftakeling Hoog-Duits aan te leren. De uitspraken van August hebben ook vaak een humoristisch tot zelfs hilarisch effect – er werden heel veel voorbeelden geciteerd, ook in heel wat recensies staat men hier lang bij stil.

Maar dat brengt ons meteen bij een ander aspect van het verhaal : deze uitspraken tonen ook ‘woordelijk’ de aftakeling : zo herkenbaar voor lezers die van veraf, maar vooral van dichtbij met dementie geconfronteerd worden. We beluisterden een aantal persoonlijke verhalen. Het viel op dat dit boek deze verhalen gemakkelijk laat opborrelen : als lezer kom je ook jezelf tegen, zei iemand. We hebben dit ook met het boek rond orgaandonatie meegemaakt; persoonlijk vind ik ‘door een boek geraakt worden’ nog altijd een belangrijk criterium om een roman goed te vinden…

We stonden ook stil bij de opmerking dat Geiger dat aftakelingsproces misschien te mooi beschrijft ,op enkele subtiele verwijzingen na : deed hij dit uit respect, lag de klemtoon niet eerder op de relatie vader-zoon die eigenlijk door dit proces rijker en intenser en liefdevoller werd ? De termen ‘zuivering’ en ‘met zichzelf in het reine komen’ vielen om de relatie vader-zoon te duiden, aangezien de zoon aanvankelijk de vader totaal uit het oog verloren was. Voer voor discussie ! We brachten dit zelfs in verband met het feit dat de vrouw van August zo weinig aan bod komt in het verhaal, het verhaal over zijn grootvader des te meer.

Uiteraard was het iedereen opgevallen dat het oorlogsverleden ook dit keer weer voor een trauma zorgde (in de kenmerkende taboesfeer),maar de schrijver maakte er ook een mooi leidmotief van, met de beruchte foto die op cruciale momenten in het verhaal opduikt.

Van leidmotieven gesproken : de vader die steeds naar huis wil, z’n huis als thuis niet meer herkent : misschien zit hier inderdaad nog een diepere betekenis achter : iemand sprak van een ‘existentieel’ motief : wil August die zijn greep op de wereld totaal kwijt raakt, dan niet vredig sterven, omringd door zijn geliefden en in zijn waardigheid gerespecteerd ? In dit verband vond ik het volgende citaat uit een recensie sprekend : ‘Een wijs, filosofisch boek, dat ook jonge mensen helpt het noodlot van de ouderdom te aanvaarden.’

Ten slotte werd er nog even nageboomd over de opbouw van het boek en het gevoel dat sommigen kregen tijdens het lezen : wist Geiger zelf waar hij met dit verhaal zou uitkomen – het schrijven moet moeilijk geweest zijn- het boek moest ook af voor zijn vader stierf. Wellicht heeft zijn manier van schrijven ook met zijn uitgangspunt te maken : schreef hij niet ‘omdat mijn vader de afstand tot mijn wereld niet meer kan overbruggen, moet ik naar hem toe’ ?

Tot hier mijn verslag, lieve lezers, ik heb van de avond genoten.

Gelegenheidsverslaggeefster : Kathleen



Volgende afspraak 29/11 - Zuivering (Oksanen)


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen